Narzędzia badawcze | MIV

Aktywności miejskie

Badanie opiera się na zastosowaniu metod etnograficznych, które są specjalnie dostosowane do analizy oddolnych zjawisk kulturowych oraz recepcji działań instytucjonalnych. Głównymi metodami badawczymi będą obserwacja uczestnicząca i wywiad etnograficzny. Tworzenie wiedzy etnograficznej, w którą wpisana jest dialektyka tworzenia dystansu i zaangażowania, polega na czymś więcej niż tylko na stworzeniu korpusu materiałów poddawanych następnie analizie. Badacz jako narzędzie poznania i jego doświadczenie są tu kluczowe.

  • Badania rozpoczęliśmy od uczestnictwa w różnych spotkaniach organizowanych w przestrzeni publicznej, takich jak otwarte konsultacje i konferencje w urzędach, zorganizowane spotkania w domach kultury i klubokawiarniach, prelekcje i dyskusje, spacery i gry miejskie, obchody uroczystości historycznych. Rozmówców dobieramy techniką snowballing (Biernacki, Waldorf 1981).

    W pierwszej kolejności zwracamy się do osób, które wyłoniliśmy dzięki obserwacji uczestniczącej w miejscach aktywności. Środowiska miejskie są dość rozproszone, a przez to trudne do badania. Jednocześnie wyróżnić można miejsca aktywności takie jak spotkania publiczne (zarówno te organizowane przez władze, jak i te będące inicjatywami oddolnymi) czy internet (w szczególności portale społecznościowe, które są miejscem/narzędziem organizowania się i wymiany informacji). W dalszej kolejności korzystać będziemy z pomocy naszych rozmówców (Hammersley, Atkinson 1995|2000: 83–87). Technika snowballing zakłada aktywną rolę badaczy, którzy inicjują „łańcuch poleceń”, a następnie kontrolują cały czas dobór rozmówców (Biernacki, Waldorf 1981: 143).

  • Ze względów praktycznych obszar prowadzenia badań ograniczymy przede wszystkim do jednej z dzielnic Warszawy: Pragi Południe. Wybraliśmy ją z kilku względów.

    Po pierwsze

    dlatego, że jest to dzielnica, w której nie została przeprowadzona diagnoza społeczna, a potrzeby społeczne są tu stosunkowo słabo rozpoznane. Realizowane badanie nie będzie zatem powielało już istniejących rozpoznań i będzie miało istotną wartość dodaną.

    Po drugie

    dzielnica ta z jednej strony jest – historycznie rzecz ujmując – obszarem obciążonym społeczną marginalizacją, z drugiej zaś podlega dziś procesom gruntownych przekształceń. Dotyczą one zarówno tkanki materialnej miasta i pełnionej przez tę dzielnicę funkcji, jak i sfery społecznej (rewitalizacja, gentryfikacja). Zmiany te mają charakter ambiwalentny oraz budzą wiele dyskusji i niepokoju. Jednocześnie przemiany te stanowią istotny kontekst działań lokalnych, realizowanych przez instytucje miejskie, organizacje pozarządowe i samych mieszkańców. Uchwycenie ich dynamiki i różnorodności przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu i procesu zmian określonej części dużego miasta ma zatem również wymiar uniwersalny. Podobne zmiany zachodzą dziś również w innych miastach Polski (zob. także Gądecki 2012).

    Rozpoznanie kontekstu i idiomu południowo-praskiego oraz charakteru praktyk, które się nim ujawniają, jest według nas niezbędne do właściwego zarządzania kulturą nie tylko w tej części Warszawy, lecz także w innych miastach, gdzie zachodzą podobne przemiany. Naszym celem jest przede wszystkim stworzenie ugruntowanego opisu, który wpisywałby się w nurt badań stosowanych i mógłby się stać się materiałem służącym do konstrukcji lokalnych, dopasowanych rozwiązań (zob. także Czarniawska 2006: 83).

Bibliografia:
Biernacki P., Waldorf D. 1981. Snowball sampling: Problems and techniques of chain referral sampling, “Sociological Methods and Research”, 10(2), s. 141–163.

Czarniawska B. 2006. Zmiana kadru: zarządzanie Warszawą na przełomie wieku, „Problemy Zarządzania”, nr 1(11), s. 78–90.

Gądecki J. 2012. „I Love NH”. Gentryfikacja starej części Nowej Huty?, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Hammersley M., Atkinson P. 2001. Metody badań terenowych, tłum. S. Dymczyk, Zysk i S-ka, Poznań.